Rivali kryesor i Erdoganit, Imamoglu sfidon liderin turk nga burgu dhe synon t’i japë fund dominimit 25-vjeçar

Rivali kryesor politik i presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan ndodhet i burgosur në një burg të sigurisë së lartë pranë Stambollit, por kjo nuk e ka ndalur nga premtimi se do ta fitojë presidencën edhe nga qelia.

Ish-kryetari i zgjedhur demokratikisht i Bashkisë së Stambollit, Ekrem İmamoğlu, i arrestuar dhe i ndaluar në burgun famëkeq të Silivrit, ka dhënë përgjigje me shkrim për POLITICO, ku shfaqet sfidues dhe i bindur se mbetet kandidati legjitim që mund t’i japë fund dominimit 25-vjeçar të Erdoganit në politikën turke.

Arrestimi i tij në mars të vitit të kaluar shkaktoi protesta masive në mbarë vendin dhe dënime të forta ndërkombëtare. Opozita turke e sheh burgosjen e İmamoğlut si një manovër politike të Erdoganit për të eliminuar kundërshtarin e tij më të fortë laik në vendin anëtar të NATO-s me 88 milionë banorë.

55-vjeçari, i cili përballet me një dënim të mundshëm prej mbi 2.300 vitesh burg, i është përgjigjur pyetjeve përmes avokatëve dhe këshilltarëve të tij politikë. Deklaratat e rralla nga burgu tregojnë se İmamoğlu beson fuqishëm në mbështetjen popullore dhe është i vendosur të mbetet faktor politik edhe pas hekurave.

“Ajo që po përjetojmë sot nuk është një proces i vërtetë ligjor; është një strategji rrethimi politik,” shkruan ai.

“Qëllimi i presidentit Erdoğan nuk është vetëm të ndikojë zgjedhjet e ardhshme. Ai synon të fshijë kandidaturën time tani dhe në të ardhmen, duke më nxjerrë plotësisht nga politika. Arsyeja është e qartë: ata e dinë se në një garë të lirë dhe të ndershme, unë mund ta mposht Erdoganin.”

Kthesë politike në Turqi

Goditja e gjerë ndaj İmamoğlut – dhe shumë kryebashkiakëve të tjerë të Partisë Republikane Popullore (CHP) – erdhi në një moment kur balanca politike në Turqi po zhvendosej ndjeshëm në favor të forcave laike.

Islamistët pësuan një humbje të rëndë në zgjedhjet lokale të vitit 2024, ndërsa autoritetet nisën procedime penale ndaj İmamoğlut pikërisht kur ai pritej të shpallej kandidat zyrtar i CHP-së për president. Pavarësisht ndalimit, mbi 15 milionë qytetarë morën pjesë në një proces simbolik brenda CHP-së duke e votuar atë si sfiduesin zyrtar – edhe pse ishte kandidati i vetëm.

İmamoğlu dhe bashkëpunëtorët e tij janë akuzuar për korrupsion, zhvatje, ryshfet, pastrim parash dhe madje edhe spiunazh. Sipas tij, përmasat e çështjes tregojnë dobësinë e saj.

Ai përmend:

mbi 1.300 kontrolle në Bashkinë e Stambollit pa prova konkrete,

një aktakuzë prej 3.900 faqesh, e bazuar kryesisht në thashetheme dhe dëshmitarë të diskutueshëm,

kërkesa për dënime që arrijnë deri në 2.352 vite burg,

dhe një proces gjyqësor që mund të zgjasë deri në 4.600 ditë.

Zgjedhjet e ardhshme priten në vitin 2028, por İmamoğlu shihet ende si kërcënim serioz për Erdoganin. Ai ka fituar tre herë zgjedhjet për kryetar bashkie në Stamboll, përfshirë zona tradicionale fetare që më parë konsideroheshin bastione të islamistëve. Vetë Erdoğan e nisi karrierën e tij kombëtare pikërisht nga posti i kryetarit të Bashkisë së Stambollit.

Kandidat nga burgu

Edhe pse i ndaluar, İmamoğlu vazhdon fushatën përmes rrjeteve sociale si X, Instagram dhe TikTok, me ndihmën e ekipit të tij. Megjithatë, llogaria e tij kryesore në X, me rreth 10 milionë ndjekës, u bllokua në Turqi në muajin maj.

Ai pranon kufizimet, por këmbëngul se një fushatë politike nuk varet vetëm nga prania fizike.

“Një fushatë përcaktohet nga idetë, vlerat dhe vullneti i përbashkët i qytetarëve. Ne i kemi të gjitha këto në anën tonë,” shkruan ai.

Sipas tij, edhe një pjesë e votuesve të Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP) e konsiderojnë ndalimin e tij të padrejtë. Ai thekson se më 23 mars 2025, rreth 15.5 milionë qytetarë votuan për ta mbështetur kandidaturën e tij, ndërsa vetëm 2 milionë prej tyre ishin anëtarë të CHP-së.

Gjithashtu, fushata për gjykim pa paraburgim dhe zgjedhje të parakohshme ka mbledhur mbi 25 milionë nënshkrime.

Pengesa ligjore dhe gjyqësori i politizuar

Fati i kandidaturës së tij tani varet nga një sistem gjyqësor që akuzohet gjerësisht për mungesë pavarësie. Në shkurt, prokuroria e Stambollit hapi hetim për vlefshmërinë e diplomës së tij universitare, e cila u anulua një ditë para arrestimit.

Sipas Kushtetutës turke, një kandidat për president duhet të ketë diplomë universitare.

Eksperti i Turqisë, Soner Çağaptay, vlerëson se İmamoğlu ka pak gjasa të lejohet të përballet realisht me Erdoganin, pasi presidenti do të përdorë institucionet shtetërore për ta bllokuar dhe diskredituar.

Kritikë ndaj politikës së jashtme

Nga burgu, İmamoğlu sulmon politikën e jashtme “agresive” të Erdoganit dhe marrëdhëniet e tij të ngushta me presidentin amerikan Donald Trump, duke i lidhur me përkeqësimin e lirive në Turqi.

Ai vë në dyshim përfitimet konkrete të Ankarasë, duke përmendur faktin se Turqia ende nuk është rikthyer në programin F-35 dhe se sanksionet nuk janë hequr. Po ashtu, ai kritikon zhvillimet në Egje, Gaza dhe Lindjen e Mesme.

Nëse zgjidhet president, thotë se një nga prioritetet kryesore do të jetë rindërtimi i marrëdhënieve me Bashkimin Evropian dhe përmbushja e kritereve demokratike për anëtarësim.

Jeta në burg dhe shpresa politike

İmamoğlu thotë se mban një regjim të rreptë në burg: shkruan, lexon dhe ndjek lajmet, duke e parë këtë si detyrë publike.

“Përgjegjësia nuk përfundon te porta e burgut,” shkruan ai, duke theksuar se paraburgimi nuk duhet të normalizohet në një demokraci.

Ajo që i mungon më shumë është familja, si dhe jeta e zakonshme e qytetit – ecja e lirë në rrugë dhe kontakti i drejtpërdrejtë me njerëzit.

“Forcën e gjej duke ditur se jam pjesë e një lëvizjeje demokratike më të madhe se rrethanat e mia personale. Nuk janë muret që përcaktojnë gjithçka.”