Sipas kushtetutës së Ukrainës, mbajtja e zgjedhjeve kombëtare ndërsa vendi është nën gjendje ushtarake është e paligjshme. Kjo u shpall më 24 shkurt 2022, ditën kur Rusia nisi pushtimin e saj në shkallë të plotë.
Ukraina do të mbajë zgjedhje vetëm pasi të ketë vendosur garanci sigurie dhe një armëpushim me Rusinë, tha të mërkurën Presidenti Volodymyr Zelenskyy, duke kundërshtuar sugjerimet se po planifikonte të organizonte votime të reja nën presionin e SHBA-së.
“Ne do të kalojmë në zgjedhje kur të jenë vendosur të gjitha garancitë përkatëse të sigurisë. Gjithmonë kam thënë se çështja e zgjedhjeve ngrihet nga partnerë të ndryshëm. Vetë Ukraina nuk e ka ngritur kurrë atë”, tha Zelenskyy në një bisedë në WhatsApp me gazetarët të mërkurën.
“Por sigurisht që jemi gati për zgjedhje. Thashë se është shumë e thjeshtë për t’u bërë. Bëni një armëpushim, do të ketë zgjedhje… Së pari vjen siguria, pastaj politika.”
Sipas kushtetutës së Ukrainës, mbajtja e zgjedhjeve kombëtare ndërsa vendi është nën gjendje lufte është e paligjshme.
Ligji ushtarak u shpall në të gjithë vendin më 24 shkurt 2022, ditën kur Rusia nisi pushtimin e saj në shkallë të plotë.
Forcat ruse po pushtojnë gjithashtu pjesë të territorit ukrainas, duke e bërë të pamundur votimin.
Nëse edhe Rusia pajtohet, mund të jetë e mundur të “përfundojnë armiqësitë deri në verë”, shtoi Zelenskyy.
Financial Times raportoi më parë se Ukraina po shqyrtonte mundësinë e mbajtjes së zgjedhjeve presidenciale brenda tre muajve të ardhshëm, pasi u përball me presion nga Uashingtoni.
Zelenskyy ka thënë vazhdimisht se Ukraina mund të mbajë zgjedhje pasi të nënshkruhet një marrëveshje paqeje me Rusinë, por kohët e fundit ka sinjalizuar gatishmëri për një votim të shpejtë si pjesë e një plani të SHBA-së për t’i dhënë fund luftës.
Ai ka thënë gjithashtu se çdo marrëveshje që përfshin cedimin e territorit ndaj Moskës duhet të vihet në një referendum.
Zelenskyy, një ish-komedian i cili luajti rolin e një presidenti të trilluar në televizionin ukrainas përpara se të kandidonte për detyrë, u zgjodh në vitin 2019 për një mandat pesëvjeçar.
Rusia ka vënë në dyshim vazhdimisht legjitimitetin e Zelensky-t pas vitit 2024, kur ky mandat do të kishte skaduar.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha në dhjetor se Ukraina “është në pikën ku nuk është më demokraci” dhe përsëriti kritikat e tij ndaj Zelenskyt, duke argumentuar se qeveria e tij po e përdor luftën për të shmangur thirrjen e një votimi.
Autoritetet ukrainase kanë thënë vazhdimisht se mbështesin një votim të ri, i cili do të vinte në provë popullaritetin e Zelenskyy-t dhe menaxhimin e tij të përpjekjeve të luftës dhe bisedimeve të paqes, por tregojnë ndërlikimet logjistike të këtij veprimi, ndërsa vendi sulmohet çdo ditë nga raketa dhe dronë, ndërsa ushtarët me të drejtë vote mbeten të vendosur në vijën e frontit.
Ekzistojnë një numër pengesash praktike për mbajtjen e një votimi, të tilla si siguria gjatë çdo fushate dhe votimi dhe çfarë duhet bërë me miliona refugjatë ukrainas të detyruar të largohen jashtë vendit.
Miliona të tjerë janë zhvendosur brenda vendit, ndërsa qindra mijëra jetojnë nën pushtimin rus.
Por sondazhet tregojnë pak oreks midis publikut ukrainas për një votim gjatë luftës.