Nafta e gazi shtrenjtohen, rriten edhe kostot e huamarrjes mes frikës për përshkallëzim në Lindjen e Mesme
- Gazeta e Prizrenit
Çmimi i naftës Brent ka kaluar në mbi 105 dollarë për fuçi, duke shënuar nivelin më të lartë që nga maji, ndërsa përshkallëzimi i konfliktit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po rrit frikën për ndërprerje të furnizimeve dhe një valë të re inflacioni në ekonominë globale.
Pasiguria për një zgjidhje të shpejtë të konfliktit në Lindjen e Mesme ka tronditur tregjet e energjisë, me çmimet e naftës dhe gazit që kanë shënuar rritje të forta gjatë ditëve të fundit.
Nafta Brent u ngjit sërish mbi 100 dollarë për fuçi të mërkurën dhe vijoi rritjen, duke arritur rreth 105 dollarë.
Një nga faktorët kryesorë është situata në Ngushticën e Hormuzit, e cila është praktikisht e mbyllur për trafikun normal. Kjo ka penguar furnizimet me naftë dhe gaz nga vendet e Gjirit drejt tregjeve globale dhe ka shtuar frikën për ndërprerje të mëtejshme.
Shqetësimet janë thelluar edhe pas raportimeve se forcat Houthi, të lidhura me Iranin, kanë marrë kontrollin e portit të Mocha-s në Jemen, një pikë e rëndësishme në Detin e Kuq.
Një zhvillim i tillë rrit rrezikun për pengesa të reja në transportin detar përgjatë një prej rrugëve më të rëndësishme tregtare në botë, duke shtuar presionin mbi tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Rritja nuk është kufizuar vetëm te nafta. Edhe çmimet e gazit natyror janë rritur ndjeshëm në tregjet me shumicë.
Në Mbretërinë e Bashkuar, çmimi ka kaluar 200 pence për term për herë të parë që nga fundi i vitit 2022.
Një tjetër faktor shqetësues është niveli i rezervave të gazit në Evropë, të cilat janë dukshëm më të ulëta se zakonisht për këtë periudhë të vitit. Nevoja për mbushjen e rezervave përpara dimrit po ushtron presion shtesë mbi çmimet.
Konsumatorët britanikë janë pjesërisht të mbrojtur nga rritjet afatshkurtra të çmimeve përmes kufirit të çmimeve të përcaktuar nga rregullatori Ofgem.
Megjithatë, nëse çmimet e energjisë mbeten të larta për një periudhë të gjatë, familjet mund të përballen me fatura dukshëm më të shtrenjta.
Kufiri i çmimeve pritet të rritet tashmë me 3.6 për qind në fillim të tetorit, ndërsa ndryshimi i ardhshëm është planifikuar për janar.
Rritja e kostove të energjisë ka shtuar frikën për një përshpejtim të fortë të inflacionit. Pasojat janë reflektuar edhe në tregjet financiare, ku yield-et e obligacioneve qeveritare janë rritur ndjeshëm.
Në Mbretërinë e Bashkuar, yield-i i obligacioneve 10-vjeçare ka arritur sot nivelin më të lartë që nga viti 2007.
Ndërkohë, yield-et e obligacioneve 20-vjeçare dhe 30-vjeçare janë ngjitur në nivele që nuk ishin parë që nga viti 1998.
Rritja e yield-eve nënkupton një kosto më të lartë huamarrjeje për qeverinë, në një kohë kur financat publike tashmë ndodhen nën presion.
Por pasojat nuk kufizohen vetëm te shteti.
Kostoja më e lartë e huamarrjes mund të prekë drejtpërdrejt edhe familjet, pasi ndikon në normat e interesit që konsumatorët paguajnë për produkte të ndryshme financiare, përfshirë hipotekat me normë fikse.
Pasiguria mbi kohëzgjatjen e konfliktit është shtuar edhe nga deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump.
Duke folur të mërkurën në një konventë të Partisë Republikane në Teksas, Trump tha se nuk besonte se luftimet do të përfundonin përpara zgjedhjeve afatmesme në SHBA, në nëntor.
Deklarata ka shtuar pasigurinë në tregje, në një kohë kur investitorët po përpiqen të vlerësojnë se sa gjatë mund të zgjasë tronditja në tregjet e energjisë.
Nëse tensionet në Lindjen e Mesme vazhdojnë dhe furnizimet mbeten të kufizuara, presioni mbi çmimet e energjisë mund të përkthehet në kosto më të larta për transportin, prodhimin dhe shërbimet.
