Referendumi për reformën gjyqësore, Meloni vendosi të luante “gjithçka ose asgjë”, ja çfarë pritet më 23 mars

Kryeministrja italiane Giorgia Meloni po ndërmerr një hap të rrezikshëm duke njoftuar një referendum mbi reformën gjyqësore që do të mbahet më 22 dhe 23 mars. Edhe pse Italia nuk ka pasur një qeveri të qëndrueshme për vite me radhë, rezultati i këtij referendumi mund të shkatërrojë mitin e pathyeshmërisë së Kryeministrit Meloni, raportoi “Politico”.Referendumet në Itali shpesh shndërrohen në votëbesim ndaj vetë qeverisë. Meloni është me siguri në dijeni të fatit të ish-kryeministrit Matteo Renzi, i cili dha dorëheqjen në vitin 2016 pasi humbi një referendum kushtetues. Duke hyrë në luftën për të riformësuar gjyqësorin, Meloni po shkel në terren të minuar. Kritikët e kanë akuzuar tashmë atë për ndërhyrje në punën e gjyqësorit të pavarur, ndërsa e djathta kundërpërgjigjet duke pretenduar se gjykatat kanë qenë nën ndikimin e së majtës për vite me radhë.

Lëvizja e Melonit

Konflikti i reformës gjyqësore në Itali ka rrënjë të thella historike, nga hetimet e korrupsionit të viteve 1990 dhe çështjet penale ndaj Silvio Berlusconi, deri te frika e politikës nga ristrukturimi i sistemit ligjor. Kryeministrja Giorgia Meloni po ndërmerr ndryshime teknike që synojnë të modernizojnë sistemin, duke riorganizuar karrierat dhe përgjegjësitë e gjyqtarëve dhe prokurorëve, si dhe organet mbikëqyrëse, për të vendosur ndarjen e qartë mes karrierës dhe politikës. Megjithëse teknike, reforma është shndërruar në një betejë vendimtare për autoritetin politik të Meloni.

Shkëputja nga realiteti

Për nënkryetarin e Ministrisë së Drejtësisë, Francesco Paolo Sisto, reforma e vonuar që ndan gjyqtarët nga prokurorët do të forconte drejtësinë dhe besimin e publikut: “Një i pandehur që hyn në sallën e gjyqit duke e ditur se gjyqtari i tij nuk ka të bëjë fare me prokurorin do të jetë më i qetë”. Kritikat shohin këtë si përpjekje për të dobësuar pavarësinë e gjyqësorit dhe për të shtuar kontrollin politik, veçanërisht pas retorikës së ashpër të qeverisë: ministri Guido Crosetto akuzon gjyqtarët si opozitë politike, zëvendëskryeministri Matteo Salvini thotë se janë “të larguar nga realiteti dhe vullneti i popullit”, ndërsa Kryeministrja Giorgia Meloni i përshkruan vendimet e gjykatave si pengesa për axhendën e saj, duke pyetur: “Si mund të mbrohej siguria e italianëve nëse çdo iniciativë rrëzohej sistematikisht nga gjyqtarë individualë?”.

“Përça dhe sundo”

Opozita e sheh reformën gjyqësore si një përpjekje për të kontrolluar gjyqësorin dhe jo për të përshpejtuar drejtësinë. Ish-prokurori Piercamillo Davigo thotë: “Është një përpjekje për të kontrolluar gjyqësorin sepse gjyqtarët në Itali janë të fortë dhe vërtet të pavarur dhe nuk drejtohen nga politikanët”, duke paralajmëruar se reforma do të dobësonte gjykatat dhe do t’i jepte qeverisë pushtet mbi organet disiplinore. Kreu i Lëvizjes Pesë Yje, Giuseppe Conte, shton: “Qëllimi i vërtetë është të përçash dhe të sundosh”, duke akuzuar qeverinë se synon një gjyqësor nën kontroll politik dhe larg vëmendjes së drejtuesve aktualë.

Rreziqet

Reforma e gjyqësorit përbën një sfidë të rëndësishme politike për Giorgia Meloni, duke e vendosur përballë një strukture të fortë të shtetit me rrënjë të thella dhe duke rikujtuar përvojat e viteve 1990 kur propozime të ngjashme kontribuan në rënien e qeverisë së parë të Silvio Berlusconi. Sondazhet tregojnë një panoramë të paqartë: agjencia YouTrend parashikon se kundërshtarët e reformës mund të fitojnë me 51 përqind të votave nëse pjesëmarrja është e ulët, ndërsa një pjesëmarrje e lartë mund t’i japë mbështetësve fitore me 52,6 përqind; një sondazh nga SWG tregon se 38 përqind e votuesve e mbështesin reformën, 37 përqind e kundërshtojnë dhe një e katërta janë të pavendosur. Lorenzo Pregliasco i YouTrend e përshkruan votimin si “një sfidë të paparë”. Një fitore do t’i lejonte Melonit të përdorte momentin politik, ndoshta edhe për të thirrur zgjedhje të parakohshme, megjithëse ajo thotë se ato nuk janë në plan; nga ana tjetër, një humbje mund të dobësonte imazhin e saj si “fituese e palëkundur” dhe të rigjallëronte opozitën.