Regjimi i Titos donte ta likuidonte, ja si shpëtoi legjenda e futbollit

Historia e kroatit Ante Zhanetiçit është një nga rrëfimet më të errëta dhe më tronditëse të futbollit evropian gjatë epokës së ish-Jugosllavisë.

Një futbollist i klasit botëror, i zgjedhur në formacionin më të mirë të botës në vitin 1960.

Edhe pse Luka Modriç u shpall si kroati i parë në ekipin më të mirë të botës në vitin 2016, historia tregon se këtë nder e kishte arritur shumë më herët Ante Zhanetiç, në vitin 1960.

Ai u përzgjodh përkrah legjendave si Pele, Di Stefano, Puskas, Gento, Grosics dhe Djalma Santos, duke u vlerësuar si mesfushori i djathtë më i mirë i Evropës.

Zhanetiç luajti për Hajdukun e Splitit nga viti 1955 deri në 1960, me 254 ndeshje dhe 41 gola.

Megjithatë, për shkak të bindjeve politike dhe prejardhjes familjare, ai u etiketua si “armiqësor” ndaj regjimit.

Media kroate “Veçernj List” ka shkruar gjerë e gjatë ëpr këtë legjendë të futbollit.

“Historia e Antes është shumë interesante, madje shumë e diskutueshme, sepse megjithëse ishte një nga futbollistët më të mirë në botën e kohës së tij, Hajduku e mohoi atë sepse klubi i Splitit e konsideronte Zhanetiçin si Ustash, gjë që ishte në kundërshtim me pikëpamjet politike që Hajduku mbronte në atë kohë.
Zhanetiç lindi në Blato në Korçula në një familje anëtarësh të SS.

Ai u diplomua në shkollën e trajnimit të mësuesve në Dubrovnik

Për shkak të ngacmimeve që pasuan në qytet nga tifozët e manipuluar, Zhanetiç vendosi të largohej nga Hajduku, ose më saktë, të shpëtonte nga ish Jugosllavia

 Sepse, padrejtësitë u transferuan edhe në fushën sportive:

Zhanetiç dëshmoi se kur zgjidhnin lojtarë për ekipin kombëtar, lojtarët kroatë duhej të ishin dy herë më të mirë për të merituar një thirrje.

Për shkak të kësaj, ai nuk mund ta duronte ish Jugosllavinë ose regjimin e saj.

Zhanetiç u detyrua të emigronte në vitin 1960, gjë që bëri gjatë ndeshjeve të Hajdukut jashtë fushe në Danimarkë dhe Gjermani”, shkruan mes të tjera media kroate.

“Ai luajti për një kohë për skuadrën belge FC Bruges, por më pas për shkak të sëmundjes i dha fund karrierës së tij si lojtar. Që nga viti 1967 ai jetoi në Australi, ku iu bashkua Kroacisë me bazë në Sydney.

Ndërsa ishte në mërgim, as nuk u përfshi ndonjëherë midis ekipeve më të mira të Hajdukut të të gjitha kohërave gjatë ish Jugosllavisë. Brezat e rinj as nuk mundën të mësonin për të.

Edhe pse ishte lojtari numër një i Evropës në pozicionin e mesfushorit të djathtë, regjimi komunist ish jugosllav e destinoi atë për harresë.

Ai vdiq më 18 dhjetor 2014 në Ëollongong, Australi. Ai u varros në Wollongong me fanellën e Hajdukut, medaljen e artë olimpike dhe pishtarin olimpik, të cilin e mbajti në vitin 2000 para Lojërave Olimpike të Sidneit 2000, me një meshë në kishën kroate.

Megjithatë, arritja e tij më e madhe ishte zgjedhja si skuadra më e mirë në botë në përzgjedhjen e Kampionatit Botëror të Futbollit të vitit 1960.

Formacioni ideal i atij viti 1960 përbëhej nga vetë lojtarët e mëdhenj: Grosics, Bergmark, Santamaria, N. Santos Vergas, Zhanetiç, Julinho, Pele, Di Stefano, Puskas dhe Gento.

Në të njëjtin vit, ai u zgjodh si mesfushori më i mirë i djathtë evropian.

Ai luajti gjithashtu për Kroacinë: ai ishte anëtar i ekipit kombëtar kroat që luajti një ndeshje kundër Indonezisë (5:2) në Zagreb më 12 shtator 1956, e vetmja ndeshje ndërkombëtare që Kroacia luajti në mënyrë të pavarur gjatë ish Jugosllavisë socialiste. Ai luajti 15 ndeshje për ish Jugosllavinë dhe shënoi 2 gola.

Në të njëjtin vit, ai mori pjesë në Kampionatin Evropian të mbajtur në Francë, ku arriti në finale dhe fitoi medaljen e argjendtë. Ai ishte gjithashtu golashënuesi i parë në ndeshjen që eliminoi ekipin mikpritës nga garat e mëtejshme.

Historia e pabesueshme e futbollistit të Hajdukut, Ante Zhanetiç, u filmua në një dokumentar gjysmëorësh nga regjisori i nderuar Jakov Sedlar. Dokumentari "Ari i Romës, Argjendi i Parisit", historia e Ante Zhanetiç, është shfaqur që nga viti 2015 dhe ka marrë shumë kritika entuziaste”, shkruan media kroate.

“Ante Zhanetiç, Luli siç e quanin me nofkën, ishte një legjendë e vërtetë kroate e sportit dhe kombëtares. Ishte një kënaqësi të realizoja këtë film, i cili lindi krejt rastësisht.

E takova Zhanetiçin në Sidney një vit para vdekjes së tij, u morëm vesh të xhironim pamjet për filmin.

Ai më priti në shtëpinë e tij, premtoi të vinte në premierën e filmit në Split. Çfarë dëshire të madhe kishte për të ardhur në Split, në Kroaci, për të ecur në Sheshin e Vjetër... Fatkeqësisht, dëshira e tij nuk u plotësua sepse vdiq – tregon Sedlar ë vitin 2015.

Në dokumentar, Zhanetiç flet për ngjarje të shumta nga epoka ish jugosllave, për UDB-në që e rrahën, për mënyrën se si Hajduku duhej ta mposhte Dinamon për ti dhënë titullin Cërvena Zvezdës...

“Doja të studioja inxhinieri elektrike, por bursa ime u hoq sepse babai im nuk ishte në partizanë. U transferova në Dubrovnik, ku u diplomova në shkollën e përgatitjes së mësuesve.

Ne luanim futboll pranë mureve të qytetit në dimër, njerëz nga NK Dubrovnik më panë dhe unë luajta për ta kundër ekipit të divizionit të dytë Bokeli”,– rrëfen Zhanetiç në film.

Ai luajti ndeshjen e tij të parë për Hajdukun në çerekfinalet e kupës kundër Zagrebit, duke shënuar dy gola.

Është interesante se Zhanetiç ishte një nga pjesëmarrësit në tribuna në atë ndeshje të famshme të luajtur më 28 tetor 1950, kur u themelua Torcida.

Atë kohë, Hajduku e mundi Cërvena Zvezdën me rezultat  2:1 dhe fitoi kampionatin ish jugosllav.

“Pas asaj ndeshjeje, pati një persekutim të tmerrshëm të anëtarëve të Torcidës, disa madje u përjashtuan nga universiteti”, – kujton Zhanetiç.

Zhanetiç kishte vendosur tashmë të largohej nga Spliti, për ti shpëtuar ish Jugosllavisë.

Në janar 1961, Hajduku shkoi në një turne në Danimarkë dhe Gjermani, dhe gjatë rrugës për në shtëpi, në Hamburg, kur po ndërronin trenat, futbollisti i famshëm u zhduk papritur nga sytë.

“Një tren po shkonte për në Munih dhe ish Jugosllavi, dhe unë hipa në një tjetër dhe përfundova në kufirin e Gjermanisë Lindore”, – e kishte përshkruar Zhanetiçi.

Për një kohë ai u fsheh në një hotel, dhe pastaj një hebre çek dëgjoi për të, i cili donte ta rikthente në futboll, për të fituar para nga shitjet e tij në Belgjikë.

Në atë kohë, arratisja e Zhanetiçit nga ish Jugosllavia ishte tronditëse, një lojtar i ekipit kombëtar, një nga lojtarët më të mirë në botë në atë kohë, ishte arratisur nga regjimi i Titos.

Dhe mund ta imagjinoni vetëm ngjyrat në fytyrat e udhëheqësve të Hajdukut kur festuan 50-vjetorin e klubit nën patronazhin e Titos, dhe disa ditë më parë, lojtari i tyre më i mirë kishte emigruar.

Mediat evropiane shkruan për arratisjen e Zhanetiçit si një skandal të madh që tronditi ish Jugosllavinë e Titos.

“Unë duhej të shkoja në Belgjikë, por nuk kisha pasaportë sepse po udhëtonim së bashku me Hajdukun.

Ai hebreu falsifikoi pasaportën time në emër të Pedro Esteban dhe kështu kalova kufirin. Unë duhej të shkoja në burg, por unë tashmë kisha një kontratë me Bruggen, kështu që presidenti i tyre i pasur më shpëtoi. Ai arriti të më siguronte azil politik”, kishte treguar Zhanetiçi në dokumentar.

“Ëndrra ime e rinisë ishte Kroacia.

Pasi u arratisa në vitin 1960, erdha në Kroaci vetëm në vitin 1995.

Nuk kisha qenë gjatë, besoj se nuk do të kisha shkuar mirë, sepse kisha informacion se donin të më likuidonin”, kishte rrëfyer Zhanetiçi.