A duhet të shkurtohet ora mësimore?!

Shkruan: Qazim Morina / Prizren

Procesi arsimor në shumë shkolla duket sikur ka mbetur i pandryshuar përballë transformimeve të mëdha që ka përjetuar shoqëria moderne. Një nga elementet që vazhdon të mbetet pothuajse i njëjtë është kohëzgjatja e orës mësimore prej 45 minutash. Kjo ngre pyetjen nëse ky model, i vendosur dekada më parë, vazhdon të jetë i përshtatshëm për realitetin dhe nevojat e nxënësve të sotëm.

Është e vështirë të pranohet se një strukturë e krijuar rreth një shekulli më parë, mund të mbetet plotësisht funksionale në një kohë kur teknologjia, komunikimi dhe mënyra e të nxënit kanë ndryshuar rrënjësisht. Veçanërisht në çerekshekullin e fundit, zhvillimi teknologjik ka ndikuar drejtpërdrejt në mënyrën se si fëmijët marrin informacion, përpunojnë njohuritë dhe ndërveprojnë me botën përreth.

Ndikimi i teknologjisë dhe gjeneratës digjitale

Fëmijët e sotëm i përkasin gjeneratës digjitale. Ata kalojnë një pjesë të konsiderueshme të kohës në pajisje elektronike dhe, pavarësisht përdorimit shpesh joefektiv të teknologjisë, janë të ekspozuar vazhdimisht ndaj informacionit të shpejtë dhe dinamik. Në shumë shkolla tashmë përdoren tabela të mençura dhe mjete të tjera moderne, gjë që tregon se sistemi arsimor po përpiqet të përshtatet me kohën.

Megjithatë, mendoj se vetëm integrimi i teknologjisë nuk mjafton nëse nuk ndryshon edhe vetë organizimi i procesit mësimor. Mënyra tradicionale e ligjërimit, ku mësimdhënësi ishte burimi kryesor i informacionit, nuk arrin më të zgjojë të njëjtin interes dhe emocion tek nxënësit si dikur.

Rënia e përqendrimit tek nxënësit

Gjeneratat kanë ndryshuar ndjeshëm edhe në aspektin e përqendrimit dhe durimit. Sot, shumë nxënës e kanë më të vështirë të qëndrojnë të fokusuar për periudha të gjata kohore. Studime bashkëkohore në psikologjinë e edukimit tregojnë se përqendrimi maksimal i nxënësve bie gradualisht pas 20–30 minutash aktivitet të vazhdueshëm, sidomos kur përdoren metoda tradicionale dhe jo interaktive të mësimdhënies.

Kjo tregon se ora mësimore prej 45 minutash jo gjithmonë arrin të ruajë efikasitetin deri në fund të saj. Në shumë raste, pjesa e fundit e orës shoqërohet me humbje të vëmendjes, lodhje dhe ulje të motivimit për të mësuar.

Përfitimet e shkurtimit të orës mësimore

Në këtë kontekst, shkurtimi i orës mësimore nën 45 minuta mund të ndikojë pozitivisht në përqendrimin, motivimin dhe pjesëmarrjen aktive të nxënësve. Një orë më e shkurtër do ta bënte procesin mësimor më dinamik dhe më të përshtatshëm për ritmin e gjeneratës së sotme.

Nëse ekziston nevoja për plotësimin e normës mësimore, atëherë mund të rritet numri i orëve gjatë ditës, për shembull nga gjashtë në shtatë orë, por me kohëzgjatje më të shkurtër dhe me pushime më të shpeshta. Kjo do t’u krijonte nxënësve mundësi për çlodhje mendore dhe rikthim më të freskët në procesin mësimor.

Nevoja për ndryshime në tekste dhe kurrikulë

Ndryshimi i kohëzgjatjes së orës  duhet të shoqërohet edhe me reformim të teksteve dhe kurrikulës. Tekstet mësimore duhet të ripunohen, të thjeshtohen dhe të përshtaten me nevojat e kohës moderne, duke u fokusuar më shumë në kompetencat praktike, mendimin kritik dhe aftësitë digjitale.

Edhe kurrikula kërkon rishikim të thellë. Disa lëndë mund të reduktohen ose të largohen nga drejtime të caktuara, ndërsa lëndë të tjera profesionale apo artistike duhet të zhvillohen në institucione më të specializuara.

Përvoja praktike dhe reagimi i nxënësve

Përvoja praktike në rastet kur orët mësimore janë shkurtuar ka treguar se nxënësit shfaqin më shumë disponim, energji dhe gatishmëri për të qenë aktiv në mësim. Ata e përjetojnë procesin mësimor si më dinamik dhe më pak të lodhshëm, gjë që ndikon pozitivisht në rezultatet dhe përfshirjen e tyre.

Kjo dëshmon se ndryshimi i organizimit të orës mësimore nuk është vetëm një çështje teknike, por edhe pedagogjike dhe psikologjike.

Përfundim

Debati mbi shkurtimin e orës mësimore nuk duhet parë thjesht si çështje kohe, por si pjesë e një reforme më të gjerë të sistemit arsimor. Arsimi modern kërkon metoda moderne, organizim fleksibil dhe përshtatje me ritmin e zhvillimit të gjeneratave të reja.

Prandaj, rishikimi i modelit aktual të orës mësimore mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt një arsimi më efikas, më motivues dhe më të përshtatur për nxënësit e shekullit XXI.

P. S Autori është profesor dhe njëherësh gazetar në Prizren